Wie zoet is...

Sinterklaas is in het land! Hij brengt naast veel lekkers en cadeautjes ook een toepasselijk kunstwerk mee

Het Sint-Nicolaasfeest, Jan Havicksz. Steen, 1665 - 1668.

Je kunt het schilderij bewonderen in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Aansluiting bij kerndoelen:

• Kerndoel 51
  
• De leerlingen leren gebruik te maken van eenvoudige historische bronnen, zoals aanwezig in ons cultureel erfgoed, en ze leren aanduidingen van tijd en tijdsindeling te hanteren.
  
• Kerndoel 56 ( Kunstzinnige oriëntatie): ‘De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed
  

Bronnen:

• Rijksmuseum
  
• Coolwijk, M. e.a. Het grote Rijksmuseum voorleesboek. Rubinstein (2013)
  
• Podcast: “In het Rijksmuseum”. Raymanns favorieten: Het Sint- Nicolaasfeest (2022)
• Holtes, J. & Kroeze Y. Voorbij de kunst. Uitgeverij Palmslag (2018)
  

Wie zoet is...

Kijken naar het schilderij:

Visual Thinking Strategies

Visual Thinking Strategies is een manier om met een open blik in gesprek te gaan over kunstwerken. De voorkeur heeft om dit te doen met kleine groepen, zodat iedereen ruimte heeft om te reageren op het kunstwerk of wat een ander zegt.

Aan de hand van 3 vragen bekijk je dit schilderij.

Deze vragen stimuleren een onderzoekende houding.

Wat gebeurt er in deze afbeelding?

(inleven in het schilderij)

Waaraan zie je dat?

(visuele bewijzen zoeken voor je bevindingen)

Wat kunnen we nog meer ontdekken?

(Opnieuw kijken en nieuwe bevindingen delen,

meer gericht op details)

Mogelijke verdiepende vragen:

• Hoe voelen de personen zich op het schilderij?
  
• Welk feest wordt er afgebeeld en waar kun je dat aan zien?
• Wat zijn overeenkomsten/ verschillen met het huidige Sinterklaasfeest?

Achtergrondinformatie over het schilderij

Zoom in (1/2)

De familie viert het Sinterklaasfeest: moeder, kinderen, opa en oma en het dienstmeisje zijn aanwezig.

Het meisje vooraan heeft een Johannes de Doper pop in haar handen: Johannes de Doper is een beschermheilige tegen ziekte. In die tijd was er een hoog sterftecijfer onder kinderen. Zie je ook de emmer met snoepgoed?

Moeder wil de pop ook graag bekijken.

Het jongetje rechts huilt; hij heeft een roe in zijn schoen gekregen. Hij is niet lief geweest. Het dienstmeisje plaagt hem er mee.

Oma (middenachter) wenkt het verdrietige jongetje. Wie weet heeft Sinterklaas nog iets voor hem achtergelaten.

De kinderen bij de haard kijken vol verbazing waar de cadeaus vandaan zijn gekomen. Of zijn ze aan het zingen?

Jongetje in het midden heeft een golfstick in zijn hand en er ligt een golfballetje op de vloer.

Zoom in (2/2)

Mand met lekkers: speculaas (gemaakt met de kruiden die meegenomen werden door de VOC (nootmuskaat, kaneel), walnoten, appels

Vooraan zie je een duivekater: een langerekt zoet brood dat met feestdagen werd gegeten.

Een appeltje met een muntje erin: een voorloper van de surprise. Hier komt het gezegde vandaan: “een appeltje voor de dorst”. Appels kun je lang bewaren en tezamen met het muntje heb je dan nog iets over voor latere tijden als het iets minder goed gaat.

Zie je de rode gloed door het raam komen? Dat is de ochtendgloren. Vroeger zetten de mensen op 5 december hun schoen. Op de sterfdag van Sinterklaas (6 december) maakten zij 's ochtends hun cadeautjes open.

Het schilderij hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam. Op de website vind je meer achtergrondinformatie over het schilderij om te lezen en te luisteren. Klik hier om naar de website te gaan. (Ook geschikt voor leerlingen)

De podcast In het Rijksmuseum: Een toelichting over het schilderij: Presentator Jörgen Raymann in gesprek met conservator Geschiedenis van het Rijksmuseum Eveline Sint Nicolaas

In “Het grote Rijksmuseum voorleesboek” staat een verhaal, passend bij het schilderij. Het verhaal is geschreven door Vivan den Hollander.

De verhalen zijn geschikt vanaf 6 jaar.

Het boek is een echte aanrader voor liefhebbers van de prachtige schilderijen uit het Rijks. Lees hier wat ik ervan vind!

Klik hier om het boek te bestellen